محمد بن هندوشاه نخجوانى

پيشگفتار 12

دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )

داشتند تفاوت‌هاى كاملا محسوس ديده مىشود . قبل از همه كوچ نشينان فاقد شرائطى بودند كه آبادىنشينان براى رشد و ترقى فرهنگ داشتند كه اين نيز مربوط بنظام اقتصادى و طرز زندگى آنان بود . زندگى در صحرا ، اقتصاد دام‌پرورى ، انتقال دائمى از محلّى به محل ديگر ، جنگ و جدال براى تصرف مراتع و شكارگاهها ، خصومتهاى قبيله‌اى و غيره مانع جدّى رشد فرهنگ كوچ‌نشينان و يكى از علل اساسى عقب‌ماندگى فرهنگى آنان نسبت بآبادىنشينان بود . آبادىنشينان از دوران قديم داراى الفبا بودند ، در صورتى كه كوچ‌نشينان بعللى كه در بالا ذكر شد در آن دوران الفبا نداشتند بر خلاف آبادىنشينان از خود كتبى بميراث نگذاشتند . ليكن براى مطالعه زندگى اقتصادى ، تسليحات و وسايلى كه در توليدى به كار ميبردند ، براى آشنائى انواع اصلى اشتغالات و كارهاى روزانه آنها از جمله شكار ، صنايع ظريفه ، رقصها ، آلات موسيقى آنها و نيز براى شناخت عالم حيوانات و بدست آوردن اطلاعات مردم‌شناسى پيرامون حيات كوچ‌نشينان دامپرور مدارك مادى ذيقيمتى در دست داريم كه آبادىنشينان نظير آنها را نداشتند . اين مدارك عبارتند از تصاوير بيشمار كه در روى سنگها كنده شده و متعلق بدوره‌هاى گوناگون است كه از هزاران سال قبل از ميلاد آغاز ميگردد . اين سنگ نوشته‌ها در بعضى از كشورهاى آسيا ، از جمله در آذربايجان و كشورهاى همجوار آن وجود دارند . نظر باينكه تصاوير روى سنگها اصولا در كشورهائى كه ساكنان